Қазақстанның Энергетика министрлігі тарифтерді ашпайды: электр энергиясының бағасы өсуде
Тарифтердің жабық болуы
Қазақстанда электр энергиясының бағасы ресми инфляциядан жылдамырақ өсіп жатса да, тарифтердің қалыптасу процесі ашық емес. Энергетика министрлігі электростанциялардың тарифтік сметалары мен инвестициялық жоспарларын жарияламайды.
2024 жылы КОРЭМ (электр энергиясы нарығының операторы) платформасы САЦТЭК-ке (Орталық Азия электр саудасы орталығы) берілгеннен кейін жоба тоқтап қалды. Нәтижесінде тұтынушылар үшін бағаның өсу себептері туралы ақпарат қолжетімсіз болып отыр.
Миллиардтаған нарықтағы сыбайлас жемқорлық тәуекелі
Қазақстанның энергетикалық нарығының көлемі 2 трлн теңгеге (шамамен 4 млрд доллар) жетті, бұл оны сыбайлас жемқорлық үшін осал етеді. Егер электростанциялардың тарифтері 10%-ға артса, қосымша 200 млрд теңге қайта бөлінуі мүмкін.
Ашықтық болмаған жағдайда, осындай ірі көлемдегі қаражат жемқорлықты одан әрі ушықтырады. Сарапшылар тарифтерді айқындау процесін ашық ету ғана сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресуге мүмкіндік беретінін айтады.
Тұтынушыларға әсері
Қазақстандық тұтынушылар электр энергиясы бағасының өсуімен қазірдің өзінде бетпе-бет келіп отыр. Егер тарифтерді қалыптастыру процесі ашық болмаса, бұл әлеуметтік шиеленістің күшеюіне әкелуі мүмкін.
Мәселені шешу жолдары
Сарапшылар ашықтықты арттыру үшін келесі шараларды ұсынады:
- Қоғамдық тыңдаулар. Энергетика министрлігі мен электростанциялар өкілдері бағаның өсу себептерін түсіндіріп, инвестициялық жоспарларын ұсынуы керек.
- Деректерді жариялау. Электростанциялардың тарифтік сметалары мен инвестициялық бағдарламалары ашық болуы тиіс.
- Цифрландыруды дамыту. Энергетика платформасының жұмысын қайта жандандыру деректерді құрылымдауға және тұтынушыларға түсінікті етуге көмектеседі.
Егер бұл қадамдар жасалмаса, тариф қалыптастыру процесі жабық күйінде қалып, тұтынушылардың наразылығын арттырып, сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін күшейтеді.
Редакция басқа көздерден алынған, жіберілген немесе алынған материалдардың мазмұны мен дұрыстығына жауапты емес. Мұндай материалдарды жариялау тек ақпараттық мақсаттарға арналған және олардың мазмұнын автоматты түрде растауды немесе мақұлдауды білдірмейді.